Chọn tỷ trọng và độ dày bông cách nhiệt thế nào cho đúng?

Khi hỏi mua bông cách nhiệt, bạn sẽ gặp ngay hai con số: tỷ trọng (kg/m³) và độ dày (mm). Nhiều người nghĩ tỷ trọng càng cao càng cách nhiệt tốt, và mua bông đắt hơn mức cần thiết. Thực tế, mỗi con số quyết định một việc khác nhau.

Tóm tắt: độ dày quyết định khả năng cách nhiệt. Tỷ trọng quyết định độ chắc, độ bền form và khả năng cách âm.

Độ dày và nhiệt trở R

Khả năng cản nhiệt của một lớp vật liệu được đo bằng nhiệt trở R:

R = độ dày (m) ÷ hệ số dẫn nhiệt λ (W/m.K)

R càng lớn, nhiệt càng khó đi qua. Với bông thủy tinh và bông khoáng ở nhiệt độ thường, λ nằm khoảng 0,034–0,045 W/m.K. Lấy λ = 0,04:

• 25 mm → R ≈ 0,63 m²K/W
• 50 mm → R ≈ 1,25 m²K/W
• 100 mm → R ≈ 2,5 m²K/W

Gấp đôi độ dày thì gấp đôi nhiệt trở. Đây là đòn bẩy chính khi cần cách nhiệt tốt hơn.

Tỷ trọng ảnh hưởng gì?

Theo bảng số liệu nhà sản xuất cho bông khoáng ở 20 °C:

• 40 kg/m³: λ ≈ 0,036
• 60–100 kg/m³: λ ≈ 0,034
• 120 kg/m³: λ ≈ 0,041

Nghĩa là ở nhiệt độ thường, tăng tỷ trọng từ 40 lên 100 kg/m³ chỉ cải thiện cách nhiệt rất ít, thậm chí 120 kg/m³ còn dẫn nhiệt nhiều hơn chút. Ở nhiệt độ cao (200–400 °C), tỷ trọng cao hơn lại giúp giảm λ rõ hơn: ở 300 °C, 60 kg/m³ có λ ≈ 0,087 trong khi 100 kg/m³ chỉ ≈ 0,073.

Tỷ trọng quan trọng ở chỗ khác:

• Độ chắc, giữ form: tấm đứng trong vách, không xẹp theo thời gian.
• Cách âm: vật liệu nặng hơn chặn âm tốt hơn, nhất là tần số thấp.
• Chịu lực, chịu rung: thiết bị rung, sàn có tải.
• Chịu nhiệt cao: lò, ống hơi.

Bảng gợi ý nhanh

Mái tôn chống nóng Bông thủy tinh có bạc, 50 mm, 12–24 kg/m³.

Trần dưới sàn mái bê tông Bông thủy tinh, 50 mm (hoặc 2 lớp), 12–24 kg/m³.

Vách phòng ngủ, phòng họp Bông thủy tinh 48 kg/m³ hoặc bông khoáng 60 kg/m³, 50 mm.

Phòng karaoke, phòng máy Bông khoáng 80–120 kg/m³, 50–100 mm.

Vách chống cháy Bông khoáng 80–120 kg/m³ theo thiết kế được duyệt.

Ống gió điều hòa Bông thủy tinh có bạc 24–32 kg/m³, 25–50 mm.

Ống hơi Ống bông khoáng 120 kg/m³, 40–50 mm.

Lò, ống xả nhiệt độ cao Bông gốm Ceramic 96–128 kg/m³ (cuộn) hoặc 220–300 kg/m³ (tấm).

Cách tính số lượng cần mua

Bông cuộn

Diện tích một cuộn = khổ rộng × chiều dài. Ví dụ: cuộn bông thủy tinh 1,2 × 15 m = 18 m². Mái 500 m² cần 500 ÷ 18 ≈ 28 cuộn, cộng 5% → 30 cuộn.

Bông khoáng tấm đóng kiện

Kiện 50 mm có 6 tấm 600 × 1200 mm = 4,32 m². Ví dụ: vách 50 m² một lớp → 50 ÷ 4,32 ≈ 11,6 → 12 kiện, thêm 1 kiện nếu nhiều ô cửa.

Ống bảo ôn

Mỗi đoạn 1 m. Đếm mét ống từng cỡ, cộng 5–10% cho co, tê, van.

Lưu ý riêng cho Đà Nẵng

• Mái tôn mùa nắng: đừng tiết kiệm độ dày; 50 mm là mức nên dùng cho mái nhà xưởng.
• Ống lạnh mùa mưa ẩm: chọn độ dày phía trên khoảng khuyến nghị để tránh đọng sương.
• Phòng karaoke ở khu dân cư đông: đầu tư tỷ trọng và độ kín vách, không chỉ độ dày bông.